Homo economicus

Dalaşma Savaşa Mı Dönüyor?

Bundan dört ay önce ABD Başkanı Donald Trump’ın ulusal güvenlik kaygılarını öne sürerek ithal çelik ve alüminyuma yönelik yeni gümrük tarifelerini imzalaması ve bu ürünlerde ek gümrük vergilerini yürürlüğe sokmasıyla başlayan süreç bugün gelinen noktada artık ‘ticaret savaşına’ çok yakın bir yerde konumlanıyor.

Zaten son birkaç yıldır dünya genelinde yükselen milliyetçilik akımlarıyla beraber ticarette de korumacılık eğilimi hızla artış gösteriyordu. 2018 yılındaki gelişmelerle beraber dünyanın ticaret hacmi en büyük iki ülkesi arasındaki bu ‘dalaşma’ artık tüm küresel ekonomileri etkiler düzeye erişmiş durumda.

ABD ile Çin arasında ticaret alanındaki bu çekişme hikâyesinin ilk satırları Şubat ayında ABD tarafından tüm çelik ithalatına %24, alüminyum ithalatına ise %7,7 düzeylerinde ek gümrük vergisi getirilmesiyle başladı. Bildiğiniz gibi Çin dünyanın en büyük çelik ihracatçısı ve Donald Trump ABD’nin Çin ile yapılan ticarette verilen dış ticaret açığının azaltılması için çelik ithalatının azaltılmasını önemli buluyor. Bu karardan hemen bir ay sonra Çin de bu oyunda var olduğunu göstererek ABD’den ithal edilen 3 milyar dolar değerindeki çeşitli eşyaya ek gümrük vergisi getirileceğini açıkladı. Bundan sonraki dönemde, dış ticarette oyun kurucu bu iki ülke arasındaki çekişme, o zamanlarda ‘dalaşma’ olarak adlandırılabilen bu sürecin zaman içerisinde bir ‘ticaret savaşına’ evrilmesine ve üçüncü ülkelerin de bu sürece tepki vermesine sebep oldu.

Nisan ayı içerisinde her iki ülke de birbirlerine yönelik yeni ithalat vergilerini yürürlüğe sokarken içinde bulunduğumuz ayın hemen başında taraflar oyunu daha agresif oynamaya başladılar. ABD’nin 6 Temmuz tarihli kararına göre Çin’den ithal edilen ürünlere %25’lik ek gümrük vergisi uygulamasının resmen başladığı açıklanırken bu karar öncelikle savunma, havacılık ve imalat sektörlerini hedef alıyor. 34 milyar dolar değerindeki ürünlerden alınmaya başlayan ek gümrük vergisi uygulamasına Çin’in misillemede bulunacağını belirtmesinin ardından Trump, adeta bir poker masasına dönüşen bu tehlikeli oyunda elini bir kez daha artırarak daha agresif bir tavır takınmış ve önümüzdeki dönemde 500 milyar dolardan fazla tutardaki ürünün daha önlemler kapsamına girebileceğini ifade etti.

Küresel ticarette en büyük iki oyun kurucu ülke konumunda olmaları nedeniyle her ne kadar ABD ve Çin arasında yaşansa da aslında artık bir ‘ticaret savaşı’ olarak tanımlamak da mümkün olan bu çekişmenin küresel ekonomiyi de yakından etkileyeceğini beklemek çok da yanlış değil. Özellikle savunma sanayii, teknoloji gibi gündemdeki yeri giderek sağlamlaşan sektörlerin arka planını oluşturan çelik, alüminyum gibi ürünlerdeki korumacılık politikaları her iki ülkedeki üreticileri ve tüketicileri olduğu kadar dünya genelindeki ticaret yapısını, maliyetleri, küresel arz zincirlerinin coğrafi dağılımını ve ticaret yollarını da yakından etkiliyor. Yapılan araştırmalar bilgisayar ve elektronik sektöründe tedbir getirilen ürünlerin yalnızca %13’ünün Çin firmaları, geri kalan %87’sinin Çin’de faaliyet gösteren uluslararası firmalar tarafından üretildiğini ortaya koyuyor. Bu da, ticaret savaşıyla gelecek ek tedbirlerin pokerin taraflarından ziyade tüm dünyadaki aktörleri yakından etkileyeceğini gösteriyor.

Giderek sertleşen hamlelerle devam eden ticaret savaşının küresel büyüme üzerinde %0,5’e varan olumsuz etkilerinin öngörüldüğü bugünlerde bir yandan da ticaret rotaları artan maliyetler sebebiyle yeniden şekilleniyor. Her saniye milyarlarca dolar değerinde eşya taşınan ticaret rotaları, bu savaşa Avrupa Birliği ülkeleri ve Rusya olmak üzere büyük ekonomilerin de dahil olmasıyla yeniden çizilmeye başladı. Hiç şüphe yok ki, devlet başkanlarının tek bir imzasıyla yürürlüğe giren korumacı politikalar reel sektör kadar finansal piyasaları da belirsizliğe itiyor. Bir süredir Asya piyasalarındaki oynaklığın artması, Amerikan Dolarının uluslararası piyasalardaki hareketi vb. bu belirsizliğin birer sonucu olarak karşımıza çıkıyor.

Güzel bir hafta geçirmeniz ümidiyle…

Bu yazı 11 Temmuz 2018 tarihinde Ticari Hayat Gazetesi‘nde yayınlanmıştır.


tradewar

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s