Homo economicus

200 Torba Çimento 20 Kamyon Çakıl

Yeşilçam’ı hepimiz özlüyoruz. Bu haftaki buluşmamızın başlığını okuduğunuzda inanıyorum ki hepinizin kulağına Şener Şen’in 1979 yapımı “Ne Olacak Şimdi?” filmindeki repliği çalınmıştır. Türk sinema tarihinde en komik sahnelerden biri olarak yerini alan bu sahneyi hatırlayıp gülümseyerek başlamak istedim bu haftaki buluşmamıza.

Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) verilerine göre Temmuz ayı sonu itibarıyla ülkemizde inşaat maliyet endeksi Haziran ayına göre %0,62 gerilerken bir önceki yılın aynı ayına göre ise %18,42 artış gösterdi.

Hepimizin malumu olduğu üzere uzunca bir süredir Türkiye ekonomisi inşaat sektörünü odak noktasına alan bir büyüme politikası ve patikası izliyordu. Öyle ki, bu durumu çeyrekler itibarıyla Türkiye ekonomisinin büyüme bileşenlerinden de görebiliyorduk. 2016 ve 2017 yıllarında büyümeyi yukarı yönlü destekleyen inşaat sektörü 2018 yılıyla beraber ise büyümeyi aşağı yönlü baskılar duruma geldi. 2018 yılının ikinci yarısında döviz kurlarındaki keskin hareketler ile beraber inşaat maliyetlerinin yükselmesi ve sektördeki daralmanın etkisiyle inşaat sektörü geçmiş dönemlerine kıyasla çok daha zayıf bir görünüm çiziyor. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verileri incelediğimizde inşaat sektöründeki daralmanın üst üste beşinci dönemine ulaştığını görebiliyoruz. Büyüme oranını 2018 yılının tamamında 0,2 puan, 2019 yılının ilk çeyreğinde ise 0,6 puan sınırlandıran inşaat sektörü 2019 yılı ikinci çeyreğinde ise 1 puan aşağı çekti.

Sektörün genel bir değerlendirmesinin ardından maliyetler açısından görünüme değinmek istiyorum. Az önce de bahsettiğim gibi, döviz kurlarında yukarı yönlü çok keskin hareketlerin görüldüğü 2018 yılının Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında, ithal girdilerle ilintili durumda olan inşaat maliyetleri de aynı keskinlikte artış göstermişti. Öyle ki, Ağustos ayında yıllık bazda %33,4 artan inşaat maliyetlerinin hızı Eylül ayında da kesilmemiş ve %40 düzeyinde artış göstermişti. Takip eden dönemde kademeli olarak gerileyen inşaat maliyetleri 2019 yılının Temmuz ayına geldiğimizde yıllık bazda %18,42 düzeyinde artış gösterdi.

2019 yılının Temmuz ayında toplamda %18,42 düzeyinde artan inşaat maliyetlerinin bileşenlerine baktığımızda bu artışın daha ziyade işçilik tarafından kaynaklandığını görüyoruz. Temmuz ayında inşaat sektöründeki işçilik maliyetleri yıllık bazda %25,75 artış gösterdi.

TÜİK inşaat maliyetlerini içeren verilerinin yanında maliyetlerin sektörlere ve maliyet gruplarına göre görünümünü de bizlerle paylaşıyor. Buna göre, Temmuz ayı itibarıyla ikamet amaçlı yapılan binalarda maliyetler bir önceki yılın aynı ayına göre %19,65 artış gösterirken aralarında kara ve demir yolları ile hizmet projelerinin yer aldığı bina dışı yapılarda ise maliyetler %15,08 yükseldi. Aynı dönemde konut inşaatında malzeme maliyetlerinin %16,78 artarken kara ve demir yolları inşaatlarındaki malzeme maliyetlerinin %10,06 artış göstermesi ise dikkat çekti.

Maliyetler geçmiş döneme kıyasla daha mütevazı oranda artış gösterse de özellikle konut fiyatlarındaki reel gerileme inşaat sektöründeki getirilerin maliyetleri karşılayıp karşışalamadığ noktasında zihinlerde soru işareti bırakıyor. Türkiye cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) her ay açıkladığı konut fiyat endeksi verilerine göre fiyat değişimlerinden arındırılmış bazda konut fiyatları İstanbul’da %16,4 gerilerken bu gerileme oranı Ankara’da %13,4, İzmir’de ise %12,5 düzeyinde gerçekleşti. Diğer bir deyişle, konut inşaatının maliyetleri artarken konut getirileri reel bazda azalıyor.

Güzel bir hafta geçirmeniz ümidiyle…

Bu yazı 9 Ekim 2019 tarihinde Ticari Hayat Gazetesi‘nde yayınlanmıştır.


a1.jpg

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s