İhracatta Katma Değer

İhracatın büyümeye olan katkısı arttıkça ekonomi gündemindeki yeri de güçleniyor. Hepimizin malumu olduğu üzere salgının gölgesinde geçen 2020 yılında küresel ticaret neredeyse durma noktasına gelmişti.

Yılın ikinci yarısından itibaren yeniden ivmelenen küresel ticaret, 2021 yılında ise birikmiş siparişlerin de teslimatıyla birlikte tüm dünyada hızlı bir şekilde gelişim gösterdi. Ülkemizde de geçtiğimiz haftalarda açıklanan dış ticaret istatistiklerine baktığımızda bu olumlu performansı görüyoruz.

Yılın tamamına ilişkin değerlendirme yapmadan önce, geride bıraktığımız 2021 yılının ilk üç çeyreği için büyüme ile ihracat arasındaki ilişkiye şöyle bir göz atalım. 2020 yılında yukarıda bahsettiğim duraksamanın da etkisiyle net ihracat, 2020 yılında %1,8 düzeyinde gerçekleşen büyümeden 5,3 puanı çalmıştı. 2021 yılında ise ilk çeyrekte büyümeye 1,2 puan katkı sunan net ihracat, ikinci çeyrekteki %22’lik büyümenin ise 6,9 puanını oluşturdu. Üçüncü çeyreğe geldiğimizde ise %7,4 oranında gerçekleşen ekonomik büyümemizin 6,8 puanının, yani diğer bir deyişle %92’sinin, net ihracattan geldiğini görüyoruz. 2021 yılının son çeyreğindeki beklentiler de ihracatın büyümeye olan katkısının süreceğine işaret ediyor.

Yılın tamamı için dış ticaret istatistiklerine baktığımızda ise 2021 yılının ihracat için rekor yılı olduğunu görüyoruz. Aralık ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %24,9 oranında artan ihracatımız 22,3 milyar dolar ile şimdiye kadar ulaştığımız en yüksek aylık ihracat seviyesi olarak kayıtlara geçti. Yıllık ihracatımız ise 2020 yılına kıyasla %32,9 artarak 225 milyar 368 milyon dolara ulaştı ve sadece Orta Vadeli Program’daki hedefimizi aşmakla kalmadı, şimdiye kadar ülkemizin ulaştığı en yüksek yıllık ihracatını gerçekleştirmiş oldu. İthalatımızdaki artış ihracatımızdaki artışın altında kaldığı için dış ticaret açığımız ise %7,8 azalışla 36 milyar dolara geriledi.

Buraya kadar her şey yolunda; değer bazında ihracatımızda tarihimizin en yüksek seviyelerine ulaşmış durumdayız. Ama çok uzun zamandır dile getirdiğimiz ihracatımızın niteliği ve katma değeri noktasında atalet içerisinde bulunuyoruz. Birleşmiş Milletler’in COMTRADE veritabanındaki ihracat verilerimizi kullanarak yaptığım hesaplamalara göre birim başına düşen ihracat değerimizi 2000’li yılların başından bu yana 1,20 ila 1,50 dolara aralığına sıkışmış durumda. 2004 yılında 1 dolar eşiğini aşan kilogram başına düşen ihracatımız 2014 yılında 1,60 dolar ile en yüksek seviyesine ulaşsa da takip eden dönemde gerileme eğilimine girdi. 2019 yılında 1,20 dolar seviyesinde olan birim ihracat değerimiz 2020 yılında ise 1,29 dolar olarak gerçekleşti. Tam bu noktada kıyaslamaya ihtiyaç duyuyoruz: 2019 yılındaki hesaplamalara göre kilogram başına ihracat Japonya’da 4,24 dolar, Almanya’da 3,9 dolar, Danimarka’da 2,89 dolar, Güney Kore’de ise 2,70 dolar seviyesinde gerçekleşti. Giderek daha çetin bir hal alan küresel rekabette daha güçlü bir konuma ulaşabilmemiz ve büyümemizin büyük katkı sağlayan ihracatımızdaki niteliğin artırılması için birim başına ihracatımızın da benzer şekilde güçlendirilmesi öncelikli hedeflerimiz arasında olmalı. Uzunca bir süredir dile getirdiğimiz gibi.

Güzel ve sağlıklı bir hafta geçirmeniz ümidiyle…

Bu yazı 19 Ocak 2022 tarihinde Ticari Hayat Gazetesi‘nde yayımlanmıştır.


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s